Een goed beplantingsplan is de sleutel tot een prachtige tuin die het hele jaar door in bloei staat. Of je nu een kleine stadstuin hebt of een uitgestrekte buitenruimte, een beplantingsplan helpt je om structuur, kleur en biodiversiteit in je tuin te brengen. In deze gids lees je alles over het maken van een beplantingsplan, inclusief praktische tips en antwoorden op veelgestelde vragen.
Wat is een beplantingsplan?
Een beplantingsplan is een gedetailleerde plattegrond van je tuin waarin staat welke planten waar komen. Het houdt rekening met allerlei factoren zoals bodemtype, lichtinval, kleurenschema’s, bloeitijden en de gewenste sfeer. Voor een mooie plantenborder is ook de vorm van de bloemen en/of blad van belang. Tenslotte wordt in een goed beplantingsplan ook rekening gehouden met het winterbeeld. Sommige vaste planten maar ook siergrassen kunnen zelfs in de winter nog voor structuur zorgen in de plantenborder.
Met een goed en doordacht beplantingsplan voorkom je een rommelige tuin en zorg je er ook voor dat planten optimaal kunnen groeien. Ook wordt er op deze manier grotendeels voorkomen dat je teveel of te weinig planten aankoopt. In de zomer scheelt het onderhoud. Het ligt voor de hand dat voor het maken van een beplantingsplan veel vakkennis of ervaring nodig is om daarmee goed het ‘gedrag’ van de tuinplanten te kunnen inschatten.
In een beplantingsplan wordt, behalve de standplaats, ook aangegeven hoeveel planten van elke soort op een bepaalde plek komen te staan. Daarnaast is het ook nog van belang, om de tuinplanten te kunnen bestellen, wat de gewenste levermaat is voor iedere tuinplant.
Ter illustratie: de meeste vaste planten zijn leverbaar in een p9-potje. Dit is een potje van 9 bij 9 cm. Wenst u meteen naplant een wat volwassener tuin dan is een C1.5 of C2, respectievelijk een 1.5 liter pot (container) of een 2.0 liter pot (Container) een betere keuze. Je kunt er echter van uitgaan dat de kosten van de aanschaf van de beplanting wel wat hoger uitvallen.
Stappenplan voor het maken van een beplantingsplan
1. Analyseer je tuin
Begin met een grondige analyse van je tuin. Stel het bodemtype vast. Dit helpt je om zo de basis te leggen voor een succesvol beplantingsplan.
- Bodemtype: Is de grond klei, zand of leem? Test eventueel de pH-waarde van de bodem. De meeste planten stellen een pH van 7.0, of neutraal, op prijs maar er bestaan echter ook planten de een licht zure grond prefereren.
- Lichtinval: Welke delen van de tuin krijgen volle zon, halfschaduw of schaduw? Bekijk de ligging van je tuin op bijvoorbeeld Googlemaps of vraag een kadastrale kaart aan via kadaster.nl. De kosten daarvan vallen doorgaans erg mee.
- Klimaat: Wat zijn de gemiddelde temperaturen en hoeveel regen valt er in jouw regio?
- Afmetingen: Meet de tuin op en maak daarna een plattegrond met exacte afmetingen.
2. Bepaal de functie van je tuin
Denk na over hoe je de tuin wilt gebruiken. Wil je een plek om te ontspannen, een speelruimte voor kinderen, een eetbare tuin of juist een tuin die bijen en vlinders aantrekt? De functie van je tuin bepaalt immers voor een groot deel de keuze van de beplanting.
Meer privacy krijgt een tuin door op de erfafscheiding een haag te planten van bijvoorbeeld beuk of haagbeuk.
3. Kies een stijl
De gewenste stijl van je tuin heeft meestal ook invloed op het beplantingsplan. Denk aan bijvoorbeeld een strakke moderne tuin, een tuin bij een jaren dertig woning, een romantische cottage Engelse tuin of een natuurlijke bostuin. Elke stijl vraagt dus om een specifieke selectie planten.
4. Stel een kleurenschema op voor het beplantingsplan
Kleuren hebben eveneens een grote invloed op de uitstraling van je tuin. Kies een kleurenpalet dat bij je smaak, je woninginterieur en ook bij de omgeving past. Combineer bijvoorbeeld koele tinten zoals blauw en paars met warme tinten zoals geel en oranje voor een dynamisch effect. Sommige tuinplanten hebben een reputatie maar is dat goed of slecht?
Kleuren in de tuin hebben ook een diepere betekenis want:
Geel staat voor blij, energiek, geluk, optimisme, vooruitgang maar ook voor vrolijkheid
Groen staat voor duurzaam, ecologisch, groei, milieuvriendelijk, natuur, organisch, stabiliteit maar ook voor welzijn
Blauw staat voor afstandelijk, lucht, ruimte, verkoeling, vertrouwen en water
Grijs staat voor balans, elegantie, ervaring, ouderdom, stabiliteit, tijdloos, wijsheid
Oranje staat voor energie, speelsheid, tropisch, vriendschap, vreugde, vrolijkheid, vuur, warmte en zonneschijn
Rood staat voor gevaar, liefde, sensualiteit en woede
Wit voor licht, neutraal, onschuld, rust, schoonheid
Paars voor koninklijk, opwinding, creativiteit
Roze staat voor affectie, geboorte, kwetsbaarheid, mildheid, romatiek, tederheid, vrouwelijkheid, zachtaardigheid, zorgzaamheid
Zwart voor autoriteit, bescherming, diepgang, dood, duisternis, elegantie, formaliteit, kracht, kwaad, macht, mysterieus, rouw, spannend en sterkte
5. Maak een plantenlijst
Maak een lijst van planten die passen bij je bodemtype, lichtomstandigheden en stijl. Je kunt eventueel gebruik maken van het Tuinplantenoverzicht op Schetsservice.nl. Let hierbij op:
- Bloeitijden: Zorg voor een afwisseling zodat er het hele jaar door iets bloeit.
- Hoogte en breedte: Combineer lage bodembedekkers met bijvoorbeeld hogere struiken en (meerstammige) bomen.
- Structuur en textuur: Kies planten met verschillende bladvormen en -texturen voor extra diepte.
6. Plan de indeling
Gebruik je schets van de tuin om de planten een plek te geven. Houd rekening met:
- Ruimte: Geef planten genoeg ruimte om te groeien.
- Groepsvorming: Plant dezelfde soorten in groepen voor een harmonieus effect.
- Zichtlijnen: Creëer focuspunten door opvallende planten strategisch te plaatsen.
7. Controleer je plan
Controleer je beplantingsplan op haalbaarheid. Zijn de planten beschikbaar bij lokale kwekerijen? Past het plan binnen je budget? Pas waar nodig aan.
8. Uitvoering
Nu je plan klaar is, kun je beginnen met het aanplanten. Volg daarom deze stappen:
- Bereid de grond goed voor door te spitten, te bemesten en onkruid te verwijderen.
- Plant eerst de grotere bomen en struiken.
- Werk van groot naar klein, eindigend met bodembedekkers.
- Geef de planten direct water na het planten.
TIPS VOOR EEN SUCCSVOL BEPLANTINGSPLAN
Denk aan seizoensbeleving: Kies planten die in verschillende seizoenen iets te bieden hebben, zoals bloemen, bessen of mooie herfstkleuren.
Wees duurzaam: Overweeg het gebruik van inheemse planten die beter bestand zijn tegen het lokale klimaat maar ook in de regel minder onderhoud vragen.
Hou rekening met biodiversiteit: Kies voor planten die insecten, vogels en andere dieren aantrekken. Vooral planten die (bijna) de hele dag in de zon staan trekken veel hommels, bijen, vlinders en andere vliegend insecten.
Blijf flexibel: Een tuin is altijd in ontwikkeling. Geef jezelf de ruimte om later aanpassingen te doen.
Gebruik droogteresistente planten: Met het oog op de klimaatverandering! Een gratis overzichtslijst met maar liefst 200 droogte resistente vaste planten is gratis downloadbaar. Door te downloaden ga je akkoord met particulier gebruik.
Herpublicatie alleen met bronvermelding Tuinontwerper.nl.
VEELGESTELDE VRAGEN OVER BEPLANTINGSPLANNEN
1. Hoeveel kost het maken van een beplantingsplan?
De kosten hangen af van de grootte van je tuin, jouw persoonlijke wensen en of je een professional inschakelt. Zelf een beplantingsplan maken bespaart op advieskosten maar brengt wel risico’s met zich mee. Een professioneel kost welliswaar al gauw tussen €200 en €1000 maar zal uiteindelijk waarschijnlijk wel een beter resultaat opleveren. Je kunt eventueel ook een afspraak plannen met de Schetsservice voor een persoonlijk advies op maat.
2. Welke planten zijn geschikt voor een schaduwrijke tuin?
Schaduwrijke tuinen zijn ideaal voor varens, zegges, hosta’s, bepaalde soorten geraniums en andere planten die weinig zonlicht nodig hebben. Vaak zijn het bladplanten: planten die vooral opvallen door de kleur, structuur, vorm of grootte van het blad en waarbij de nadruk minder ligt op de bloeiwijze. Let op: sommige schaduwplanten hebben wel vochtige grond nodig.
3. Hoe zorg ik voor een onderhoudsarme tuin?
Kies voor planten die weinig onderhoud vragen, zoals inheemse soorten en goedsluitende bodembedekkers die ongewenste onkruidgroei tegengaan. Mulchen helpt ook om regenwater of sproeiwater vast te houden en daarnaast ook om het onkruid te verminderen.
4. Kan ik een beplantingsplan maken voor een balkon?
Ja, ook voor balkons kun je een beplantingsplan maken. Kies voor potplanten en let op de windbelasting en het gewicht van de plantenbakken. Kunststof plantenbakken zijn relatief licht en eventueel beter te verplaatsen dan houten of metalen bakken.
5. Wanneer is de beste tijd om een beplantingsplan uit te voeren?
De beste tijd om te planten is in het voorjaar na de ijsheiligen in mei wanneer de kans op nachtvorst gering is. Ook het najaar is een geschikte periode, vanaf september, wanneer de grond nog warm is en de planten de tijd hebben om wortels te ontwikkelen voordat extreme temperaturen optreden. Vanaf september zijn ook de bloembollen weer leverbaar en is het totale assortiment van vaste planten groter dan in het voorjaar.
6. Hoe kies ik planten die bij elkaar passen?
Let, net als de tuinontwerper, op allerlei standplaatsfactoren zoals groeisnelheid, waterbehoefte en lichtvereisten. Planten die vergelijkbare behoeften hebben, groeien beter samen en vragen minder onderhoud. Daarnaast spelen ook andere plantkenmerken een rol zoals bladvormen, planthoogtes, bloeitijden, winterhardheid, wintergroen of niet etc. een rol.
7. Wat kan ik doen tegen ongedierte in mijn tuin?
Stel eerst vast of het probleem zichzelf op gaat lossen en of het ongedierte schade oplevert aan de beplanting. Mocht u wel gaan bestrijden gebruik dan bij voorkeur natuurlijke methoden zoals het aantrekken van nuttige insecten (bijvoorbeeld lieveheersbeestjes) en kies voor planten die ongedierte weren, zoals lavendel of munt.
8. Hoe lang duurt het voordat een tuin volgroeid is?
Dit hangt af van de gekozen planten. Bomen en struiken kunnen jaren nodig hebben om volledig te groeien, terwijl vaste planten meestal binnen 1-2 jaar volgroeid zijn. Een struik is na 10 wel volwassen. Een boom kan er wel 20 jaar over doen.
9. Wat zijn goede bodembedekkers voor mijn tuin?
Die vraag is niet meteen goed te beantwoorden. De keuze van een bodembedekker hangt ook van de hoeveelheid zonlicht af waarmee dit tuindeel beschenen wordt. In de zon kun je denken aan Sedum, bosaardbei, vrouwenmantel of kruiptijm. In de schaduw zijn goede bodembedekkers zijn onder andere kleine maagdenpalm, leliegras, slangenbaard en zegge. Ze helpen onkruid te onderdrukken en houden de bodem vochtig. Tien goede bodembedekkers.
10. Kan ik zelf compost maken voor mijn tuin?
Ja, zelf compost maken is een milieuvriendelijke en goedkope manier om je planten van voedingsstoffen te voorzien. Gebruik keukenafval, tuinafval en bladeren voor een rijke compost. Gebruik voor de tuin compost wat minstens 1 jaar oud is.
TENSLOTTE…
Het maken of laten maken van een goed beplantingsplan is een uitstekende investering in de toekomst van je tuin. Het helpt je om op die manier structuur, kleur en functionaliteit in je buitenruimte te brengen. Met dit stappenplan, praktische tips en antwoorden op veelgestelde vragen ben je wel een stap verder om aan de slag te gaan. Veel succes en geniet van je groene paradijs!
KUN JE HULP GEBRUIKEN?
Maak een afspraak met een ervaren tuinontwerper bij u in de buurt! Het is ook mogelijk om in het tuinseizoen een schetsafspraak te maken in Bloemenpark Appeltern.
WAT HEEFT NOG MEER JOUW INTERESSE?
Wintergroene tuinplanten
Tien goede bodembedekkers voor uw tuin
Prairietuin
Wit bloeiende planten
Je tuin ecologischer en klimaatbestendiger maken
