Wil je zelf je tuin ontwerpen? Met een goed plan wordt het veel eenvoudiger om keuzes te maken voor de indeling, bestrating, beplanting en sfeer. Je voorkomt dat onderdelen los van elkaar worden bedacht en verkleint de kans op kostbare fouten tijdens de aanleg. Tuin ontwerpen in 7 stappen | Praktische tips en voorbeelden
Een goed tuinontwerp begint daarom niet bij het uitzoeken van tegels of planten. Het begint bij de manier waarop je de tuin wilt gebruiken.
In deze gids lees je stap voor stap hoe je zelf een tuinontwerp maakt. Ook ontdek je wanneer het verstandig is om je ideeën te laten controleren door een professionele tuinontwerper.
Vind een tuinontwerper bij jou in de buurt
Waarom eerst een tuinontwerp maken?
Zonder ontwerp ontstaat een tuin vaak stukje bij beetje. Eerst wordt een terras aangelegd, daarna komt er ergens een border en later wordt gezocht naar ruimte voor een overkapping of berging. Het resultaat kan praktisch onhandig of onrustig worden.
Met een tuinontwerp bepaal je vooraf:
- waar de belangrijkste functies komen;
- hoe je door de tuin loopt;
- welke zichtlijnen je wilt creëren;
- waar zon, schaduw en privacy belangrijk zijn;
- hoeveel ruimte bestrating en beplanting krijgen;
- welke materialen en kleuren bij elkaar passen;
- hoe de tuin binnen het beschikbare budget kan worden aangelegd.
Je hoeft nog niet ieder plantje of materiaal vast te leggen. Het belangrijkste is dat de grote lijnen kloppen. Tuin ontwerpen in 7 stappen | Praktische tips en voorbeelden:
Tuin ontwerpen in 7 stappen | Praktische tips en voorbeelden. Stap 1: meet de tuin nauwkeurig in
Begin met een goede plattegrond. Meet de lengte en breedte van de tuin en noteer alle vaste onderdelen.
Denk hierbij aan:
- de woning en eventuele aanbouw;
- deuren en ramen;
- erfgrenzen;
- schuur, garage of berging;
- bestaande terrassen en paden;
- bomen en grote struiken;
- putten, afvoeren en buitenkranen;
- hoogteverschillen;
- plekken die je wilt behouden.
Maak vervolgens een schaaltekening, bijvoorbeeld op schaal 1:50. Eén centimeter op papier staat dan voor vijftig centimeter in de tuin.
Controleer niet alleen de buitenmaten. Meet ook enkele diagonale lijnen. Daarmee kun je zien of muren en erfgrenzen daadwerkelijk haaks lopen.
Let ook op hoogteverschillen en afwatering
Hoogteverschillen hebben veel invloed op het ontwerp. Een terras moet bijvoorbeeld voldoende afschot krijgen om regenwater af te voeren. Ook moet worden voorkomen dat water richting de woning stroomt.
Noteer daarom waar de hoogste en laagste punten liggen en waar regenwater nu blijft staan.
Tuin ontwerpen in 7 stappen | Praktische tips en voorbeelden. Stap 2: analyseer zon, schaduw, wind en privacy
Een mooie indeling is niet automatisch een goede indeling. De omstandigheden in de tuin bepalen waar een terras, border of zitplek het beste kan komen.
Bekijk de tuin daarom op verschillende momenten van de dag.
Let op:
- waar de ochtendzon komt;
- welke plek in de middag het warmst is;
- waar ’s avonds nog zon aanwezig is;
- waar schaduw van woningen of bomen valt;
- uit welke richting de meeste wind komt;
- vanaf welke plekken buren de tuin in kunnen kijken;
- welke uitzichten je juist wilt behouden.
Een terras hoeft niet automatisch direct achter de woning te liggen. Soms is een tweede zitplek verderop in de tuin prettiger, bijvoorbeeld vanwege de avondzon of extra privacy.
Tuin ontwerpen in 7 stappen | Praktische tips en voorbeelden. Stap 3: maak een wensenlijst
Schrijf eerst alles op wat je graag in de tuin wilt hebben. Maak daarna onderscheid tussen noodzakelijke onderdelen en extra wensen.
Mogelijke functies zijn:
- een eettafel met voldoende ruimte voor stoelen;
- een loungeplek;
- een hangmat;
- een speelplek voor kinderen;
- een gazon;
- borders met vaste planten;
- een moestuin of kruidentuin;
- een vijver of waterelement;
- een overkapping of pergola;
- fietsenberging;
- containers uit het zicht;
- ruimte voor huisdieren;
- een praktische achterom;
- een plek om was te drogen.
Denk ook vooruit. Een tuin die nu wordt aangelegd, moet bij voorkeur over vijf of tien jaar nog steeds bij je leven passen.
Stel jezelf daarom vragen als:
- Hoeveel tijd wil ik aan onderhoud besteden?
- Wil ik veel groen of juist relatief veel open ruimte?
- Moet de tuin geschikt zijn voor kinderen?
- Wil ik later gelijkvloers kunnen wonen en tuinieren?
- Hoeveel personen moeten op het terras kunnen zitten?
- Welke onderdelen van de bestaande tuin wil ik behouden?
Tuin ontwerpen in 7 stappen | Praktische tips en voorbeelden
Tuin ontwerpen in 7 stappen | Praktische tips en voorbeelden. Stap 4: maak een vlekkenplan
Voordat je rechte lijnen, cirkels of exacte maten tekent, maak je eerst een eenvoudig vlekkenplan. Daarbij geef je iedere functie globaal een plek.
Teken bijvoorbeeld vlakken voor:
- het hoofdterras;
- een tweede zitplek;
- gazon;
- borders;
- berging;
- speelruimte;
- water;
- looproutes.
Probeer verschillende indelingen uit. Schuif onderdelen op papier net zo lang tot de onderlinge relaties logisch voelen.
Controleer daarbij:
- Is de route van woning naar berging praktisch?
- Kun je gemakkelijk met fietsen of containers door de tuin?
- Heeft het terras voldoende zon of schaduw?
- Kijk je vanuit de woning op groen of vooral op bestrating?
- Is er voldoende ruimte rondom meubels?
Zijn storende elementen uit het zicht? - Een vlekkenplan voorkomt dat je te vroeg vastzit aan één vorm.
Tuin ontwerpen in 7 stappen | Praktische tips en voorbeelden. Stap 5: bepaal de hoofdvorm en zichtlijnen
Wanneer de functies op een goede plek liggen, kun je de vormgeving bepalen. Een tuin krijgt rust wanneer lijnen, vormen en verhoudingen bewust worden herhaald.
Je kunt onder andere werken met:
- rechte lijnen;
- diagonale lijnen;
- organische vormen;
- cirkels;
- een combinatie van strakke lijnen en losse beplanting.
Kies niet automatisch de stijl die op dit moment populair is. Kijk vooral naar de architectuur van de woning, de omgeving en je eigen voorkeur.
Gebruik zichtlijnen vanuit de woning
Bekijk de tuin vanuit de woonkamer, keuken en andere belangrijke ruimtes. Wat zie je wanneer je naar buiten kijkt?
Een zichtlijn kan eindigen bij:
- een karakteristieke boom;
- een kunstwerk;
- een bankje;
- een pergola;
- een mooie border;
een waterornament; - een doorkijk naar een volgend tuingedeelte.
Door een aandachtspunt bewust te plaatsen, ontstaat meer diepte en wordt de tuin interessanter.
Plaats niet automatisch alles langs de erfgrens
Een veelgemaakte fout is om het midden van de tuin leeg te laten en alle beplanting tegen de schuttingen te plaatsen.
Door een border, boom of pergola gedeeltelijk de tuin in te schuiven, ontstaan verschillende ruimtes. Daardoor voelt de tuin vaak groter en spannender.
Tuin ontwerpen in 7 stappen | Praktische tips en voorbeelden. Stap 6: kies materialen en beplanting
Pas wanneer de indeling klopt, kies je bestrating, hout, muren, verlichting en planten.
Beperk het aantal materialen
Te veel verschillende materialen maken een tuin snel onrustig. Kies liever een beperkt palet dat past bij de woning.
Let bij de keuze op:
- kleur van de gevel;
- kleur van kozijnen;
- stijl van de woning;
- stroefheid en veiligheid;
- onderhoud;
- duurzaamheid;
- herbruikbaarheid;
- waterdoorlatendheid
Maak bestrate oppervlakken niet groter dan nodig. Meer groen zorgt doorgaans voor een aangenamere temperatuur, betere wateropvang en meer ruimte voor dierenleven.
Maak een beplantingsplan
Goede beplanting geeft een tuin structuur, kleur en seizoensbeleving. Kijk bij iedere plant niet alleen naar de bloemkleur, maar ook naar:
- uiteindelijke hoogte en breedte;
- bloeiperiode;
- bladkleur en bladvorm;
- winterbeeld;
- standplaats;
- bodemsoort;
- vochtbehoefte;
- onderhoud;
- aantrekkelijkheid voor insecten en vogels.
Gebruik een aantal soorten in grotere groepen en herhaal deze op verschillende plaatsen. Dat geeft meer rust dan veel verschillende planten die ieder maar één keer voorkomen.
Combineer bij voorkeur:
- bomen of meerstammige heesters voor hoogte;
- groenblijvende planten voor winterstructuur;
- heesters voor massa;
- vaste planten voor kleur;
- siergrassen voor beweging;
- bodembedekkers voor een gesloten bodem.
Lees hoe je een beplantingsplan maakt
Tuin ontwerpen in 7 stappen | Praktische tips en voorbeelden. Stap 7: maak het ontwerp uitvoerbaar
Controleer voordat de aanleg begint of alle maten en onderdelen realistisch zijn.
Denk daarbij aan:
- voldoende ruimte voor stoelen rond de eettafel;logische breedte van paden;
- draaicirkels voor fietsen en kruiwagens;
- bereikbaarheid van de berging;
- waterafvoer;
- kabels voor tuinverlichting;
- leidingen voor buitenkraan of beregening;
- fundering voor overkapping, pergola of muur;
- voldoende grondvolume voor bomen en grote planten.
Maak daarna een globale begroting. Verdeel de kosten bijvoorbeeld over:
- grondwerk;
- afvoer van oude materialen;
- bestrating;
- houtwerk;
- constructies;
- verlichting;
- beplanting;
- arbeidskosten.
Past het volledige plan niet binnen het budget? Voer de tuin dan gefaseerd uit. Zorg wel dat het eindontwerp vooraf vaststaat. Zo voorkom je dat een keuze in de eerste fase latere werkzaamheden onmogelijk of onnodig duur maakt.
Zelf een tuin ontwerpen: veelgemaakte fouten
- Te vroeg materialen uitzoeken.
Mooie tegels zijn verleidelijk, maar bepalen niet de kwaliteit van de indeling. Ontwerp eerst de ruimte en kies daarna de materialen. - Een te klein terras tekenen.
Op een plattegrond lijkt een tafel met stoelen al snel te passen. In werkelijkheid is ook ruimte nodig om stoelen naar achteren te schuiven en eromheen te lopen. - Alleen naar de zomer kijken.
Een tuin wordt het hele jaar vanuit de woning bekeken. Zorg daarom ook voor wintergroene structuren, aantrekkelijke takvormen en planten die in het najaar interessant blijven. - Te veel wensen in een kleine ruimte plaatsen.
Niet iedere tuin biedt ruimte voor bijvoorbeeld een groot terras, gazon, vijver, overkapping, speelplek én brede borders. Kies wat het belangrijkste is en geef die onderdelen voldoende ruimte. - Onvoldoende rekening houden met plantgroei
Planten worden vaak te dicht op elkaar of te dicht bij een pad geplant. Kijk dus altijd naar de uiteindelijke omvang, niet alleen naar de grootte bij aankoop. - Geen duidelijke hoofdstructuur maken
Losse ideeën vormen nog geen tuinontwerp. Een sterke tuin heeft een herkenbare indeling, duidelijke lijnen en een goede verhouding tussen open en gesloten ruimte.
Wanneer kun je beter een tuinontwerper inschakelen?
Zelf je tuin ontwerpen kan veel voldoening geven. Professionele hulp is vooral waardevol wanneer:
- je niet tot een goede indeling komt;
- meerdere functies gecombineerd moeten worden;
- de tuin een lastige vorm heeft;
- er grote hoogteverschillen zijn;
- afwatering een probleem vormt;
- je een overkapping of andere constructie wilt plaatsen;
- de tuin onderdeel is van een verbouwing;
- je twijfelt over verhoudingen of materiaalkeuzes;
- je een compleet beplantingsplan nodig hebt;
- de aanleg een aanzienlijke investering vraagt.
Een tuinontwerper kan een volledig plan maken, maar kan ook helpen met een eerste schets of een controle van je eigen ontwerp.
Laat je eigen tuinplan controleren
Heb je zelf al een schets gemaakt, maar twijfel je over de indeling? Dan hoef je niet altijd opnieuw te beginnen.
Een tuinontwerper kan bijvoorbeeld beoordelen:
- of de verhoudingen kloppen;
- of looproutes praktisch zijn;
- of het terras op de juiste plek ligt;
- of er genoeg ruimte voor groen overblijft;
- of de zichtlijnen goed werken;
- of het ontwerp technisch uitvoerbaar is;
- welke planten bij de omstandigheden passen.
Met een aantal gerichte aanpassingen kan een eerste idee uitgroeien tot een tuinplan dat zowel mooi als praktisch is. Tuin ontwerpen kan dus in 7 logische stappen. Lees vooral ook de praktische tips en voorbeelden.
Via de Schetsservice kun je jouw wensen en ideeën samen met een ervaren ontwerper verder uitwerken.
Van tuinontwerp naar aanleg
Een goed tuinontwerp vormt de basis voor offertes en uitvoering. Leg belangrijke keuzes vast voordat je hoveniers of leveranciers benadert.
Een gebruikelijke volgorde tijdens de aanleg is bijvoorbeeld:
- bestaande onderdelen verwijderen;
- grondwerk en drainage uitvoeren;
- kabels en leidingen aanleggen;
- funderingen en constructies maken;
- terrassen en paden aanleggen;
- grond verbeteren;
- bomen, heesters en vaste planten plaatsen;
- verlichting aansluiten;
- gazon of bodembedekking aanbrengen.
Houd tijdens de uitvoering het oorspronkelijke ontwerp bij de hand. Kleine aanpassingen zijn soms nodig, maar voorkom dat de hoofdstructuur tijdens de aanleg langzaam verdwijnt. Tuin ontwerpen in 7 stappen | Praktische tips en voorbeelden
Veelgestelde vragen over zelf een tuin ontwerpen
Kan ik zonder ervaring zelf mijn tuin ontwerpen?
Ja, maar begin met een nauwkeurige plattegrond, een wensenlijst en een vlekkenplan. Werk eerst de hoofdindeling uit en ga daarna pas verder met materialen en beplanting. Bij twijfel kun je je ontwerp door een professional laten controleren.
Welk tekenprogramma kan ik gebruiken om een tuin te ontwerpen?
Je kunt werken met bijvoorbeeld ruitjespapier, een eenvoudig tekenprogramma of speciale tuinontwerpsoftware. Het belangrijkste is dat je op schaal werkt en maten duidelijk vastlegt. Voor een eerste ontwerp is dus schetspapier en een potlood vaak al voldoende.
Welke schaal gebruik ik voor een tuinontwerp?
Voor de meeste particuliere tuinen is schaal 1:50 praktisch. Eén centimeter op papier staat dan voor vijftig centimeter in de tuin. Voor een grote tuin kan schaal 1:100 echter overzichtelijker zijn.
Hoe groot moet een terras zijn?
Dat hangt dus af van het gebruik en het aantal personen. Teken de meubels wel op schaal en reserveer voldoende ruimte om stoelen te verschuiven en rond de tafel te lopen. Houd ook rekening met deuren en belangrijke looproutes.
Wat kost het om een tuinontwerp te laten maken?
De prijs hangt af van de grootte en complexiteit van de tuin en van de gewenste uitwerking. Een eerste schets of adviesafspraak kost doorgaans minder dan een compleet ontwerp met maatvoering, materialen en beplantingsplan.
Bekijk de actuele informatie over de kosten van een tuinontwerp
Hoe lang duurt het maken van een tuinontwerp?
Een eenvoudige eigen schets kan in enkele dagen ontstaan of in een dagdeel ontstaan, Voor een professioneel traject moet je rekening houden met inventarisatie, uitwerking en eventuele correctierondes. Begin daarom ruim voordat je de aanleg wilt starten.
Kan ik alleen een deel van de tuin laten ontwerpen?
Ja, want je kunt bijvoorbeeld hulp vragen bij een voortuin, terras, border, overkapping of moeilijk gedeelte van de achtertuin.
Moet de beplanting al in het eerste ontwerp staan?
De precieze plantensoorten hoeven niet meteen bekend te zijn. Reserveer wel vanaf het begin voldoende ruimte voor bomen, heesters en borders. Anders blijft er na het intekenen van alle praktische functies vaak te weinig plaats voor groen over.
Kan een tuin gefaseerd worden aangelegd?
Ja, maar maak wel eerst een compleet eindplan. Vervolgens kun je de uitvoering verdelen over meerdere fasen zonder dat eerdere werkzaamheden later opnieuw gedaan moeten worden.
Begin met een tuin die echt bij je past
Zelf je tuin ontwerpen begint met goed kijken, meten en keuzes maken. Door eerst de functies en hoofdstructuur te bepalen, ontstaat een tuin die niet alleen mooi oogt, maar ook prettig werkt.
Meer hulp
Kom je niet tot een goede indeling of wil je jouw schets laten controleren? Via Tuinontwerper.nl vind je ervaren tuinontwerpers die kunnen helpen met een advies, schetsontwerp, compleet tuinontwerp of beplantingsplan.
Vind een tuinontwerper bij jou in de buurt
Maak een schetsafspraak of combineer een inspirerend bezoek aan Bloemenpark Appeltern met een persoonlijk schetsadvies.
