Sesleria autumnalis

Blauwgras - Sesleria autumnalis

Blauwgras (Sesleria autumnalis) is een compact siergras met smalle frisgroene tot geelgroene bladeren en lichte zilverwitte bloeiaren.

Plantcategorie: Siergras
Plantenherkomst: Europa
Lichtbehoefte: halfschaduw, zon
Bloeiperiode: zomer
Bloeikleur: wit
Planthoogte: 0.20-0.50 m
Herfstkleur: nee
Bladkleur: groen
Bladgrootte: middelgroot 5-20 cm
Winterhard: ja
Wintergroen: nee
Bloemgeur: nee
Giftig voor mens en dier: nee
Aantrekkelijk voor vogels: nee
Aantrekkelijk voor bijen, hommels en vlinders: ja
Mestbehoefte: jaarlijks mesten
Vochtbehoefte: droog
Windbeschutting gewenst: nee
Aantal per m2: 9

Blauwgras (Sesleria autumnalis) is een compact siergras met smalle frisgroene tot geelgroene bladeren en lichte zilverwitte bloeiaren. Het gras vormt nette pollen en behoudt in zachte tot normale winters een groot deel van zijn blad. Daardoor geeft de plant ook buiten de bloeiperiode structuur aan de border.

In de zomer verschijnen stijve bloemstengels met korte, compacte aren. De bloemen zijn aanvankelijk crème- tot zilverwit en verkleuren later naar beige en lichtbruin. Vooral in groepen vormt Sesleria autumnalis een rustige, natuurlijke basis tussen bloeiende vaste planten.

Met een bladhoogte van ongeveer 25 tot 35 cm en een bloeihoogte van circa 40 tot 60 cm is blauwgras bijzonder geschikt als matrixplant. Bovendien groeit het zowel in zon als halfschaduw en verdraagt het eenmaal gevestigd vrij droge omstandigheden.


Maak een schetsafspraak

Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp en/of het samenstellen van een beplantingsplan? Maak dan een afspraak met de Schetsservice!


1. Herkomst en naamverklaring van blauwgras (Sesleria autumnalis)

Blauwgras (Sesleria autumnalis) behoort tot de grassenfamilie (Poaceae). De soort komt van nature voor in Zuidoost-Europa. Kew geeft Italië, Albanië, Griekenland en het noordwestelijke deel van de Balkan als natuurlijk verspreidingsgebied.

Daar groeit Sesleria autumnalis vooral in open graslanden, lichte bosranden en op rotsachtige, vaak kalkrijke plaatsen. De soort verdraagt daardoor relatief droge omstandigheden, maar groeit ook goed op normale tuingrond zolang overtollig water gemakkelijk kan wegzakken.

De geslachtsnaam Sesleria verwijst naar Leonardo Sesler, een achttiende-eeuwse Italiaans-Duitse arts en plantkundige. Giovanni Antonio Scopoli vernoemde het geslacht naar hem.

De soortnaam autumnalis komt uit het Latijn en betekent herfstachtig of van de herfst. De naam verwijst naar de relatief late bloei en de sierwaarde van de bloemaren richting het einde van de zomer.

Scopoli beschreef de soort in 1771 oorspronkelijk als Phleum autumnale. Friedrich Wilhelm Schultz plaatste hem in 1861 onder de huidige naam Sesleria autumnalis. Kew accepteert deze naam nog steeds.

De Nederlandse naam blauwgras verwijst naar de blauw- tot grijsgroene tint die het smalle blad onder bepaalde omstandigheden kan krijgen. In de handel komen daarnaast namen als herfstblauwgras en herfstheidegras voor.


2. Algemene informatie over blauwgras (Sesleria autumnalis)

Wetenschappelijke naam: Sesleria autumnalis
Nederlandse naam: blauwgras
Plantenfamilie: Poaceae
Planttype: wintergroen tot grotendeels wintergroen siergras
Herkomst botanische soort: Italië tot het westelijke Balkanschiereiland, waaronder Albanië en Griekenland
Hoogte: ongeveer 40–60 cm tijdens de bloei
Bladhoogte: ongeveer 25–35 cm
Breedte: ongeveer 30–40 cm
Plantdichtheid: circa 7–9 planten per m²
Groeiwijze: compact, polvormend en licht spreidend
Groeisnelheid: gemiddeld
Standplaats: zon tot halfschaduw
Bodem: matig voedselrijk, goed doorlatend, droog tot licht vochthoudend; verdraagt zand-, leem- en kleigrond wanneer de drainage voldoende is
Zuurgraad: neutraal tot kalkhoudend; zure grond is minder geschikt
Blad: smal, lijnvormig, enigszins ruw en licht overhangend
Bladkleur: frisgroen tot geelgroen, soms blauw- of grijsgroen getint
Wintergroen: ja; in strenge winters of na winterbeschadiging kunnen oudere bladeren gedeeltelijk bruin worden
Bloeiperiode: juli–september, soms tot in oktober
Bloemkleur: crème- tot zilverwit, later beige tot lichtbruin
Bloemvorm: kleine grasbloemen in korte, compacte aarachtige pluimen
Bloemstengels: dun, stevig en rechtopstaand boven het blad
Winterhardheid: zeer goed winterhard
RHS-winterhardheid: H7, lager dan -20 °C
Wintervocht: verdraagt normale wintervochtigheid, maar groeit het best op een goed doorlatende bodem
Vermeerdering: delen in het voorjaar of zaaien in voorjaar of najaar
Toepassing: vasteplantenborder, natuurlijke tuin, prairiebeplanting, matrixbeplanting, randbeplanting, groepsbeplanting, bosrand en onderhoudsarme beplanting


3. Uiterlijk en kenmerken van blauwgras (Sesleria autumnalis)

Blauwgras vormt compacte, dicht bebladerde pollen. De smalle bladeren groeien vanuit de basis en buigen aan de uiteinden licht naar buiten. Daardoor ontstaat een rustige ronde vorm zonder dat het gras slap of sterk overhangend oogt.

Het blad bereikt meestal ongeveer 25 tot 35 cm hoogte. Tijdens de bloei groeien dunne bloemstengels boven het blad uit en bereikt de plant ongeveer 40 tot 60 cm.

De pollen worden geleidelijk breder, maar Sesleria autumnalis vormt geen agressieve ondergrondse uitlopers. Daardoor blijft de plant goed beheersbaar en kun je hem ook in grotere aantallen als matrixgras gebruiken.

Een belangrijk kenmerk is het vroege frisse blad. Terwijl veel andere siergrassen pas later in het voorjaar goed op gang komen, vormt blauwgras al vroeg een duidelijke groene massa.

De lichte bloeiaren steken subtiel boven het blad uit. Ze zijn veel minder dominant dan de grote pluimen van bijvoorbeeld prachtriet of pijpenstrootje. Daardoor blijft de uitstraling rustig.

Juist die combinatie van compacte groei, fijn blad en bescheiden bloei maakt blauwgras geschikt als verbindende plant tussen opvallender vaste planten.


4. Blad en sierwaarde van blauwgras (Sesleria autumnalis)

Het blad vormt de belangrijkste sierwaarde van Sesleria autumnalis. De bladeren zijn smal, lijnvormig en enigszins ruw. Ze groeien dicht vanuit de basis en vormen samen een compacte pol.

De bladkleur varieert met standplaats, seizoen en bodem. Jong blad kan opvallend fris geelgroen zijn. Later krijgt het vaak een dieper groene tot enigszins grijsgroene of blauwgroene tint.

RHS beschrijft blauwgras als wintergroen. In Nederlandse en Belgische tuinen blijft meestal een groot deel van het blad aanwezig. Na strenge vorst of een natte winter kunnen oudere bladeren echter gedeeltelijk bruin worden.

Knip een gezonde pol daarom niet automatisch volledig terug. Kam in het vroege voorjaar eerst dood en beschadigd blad uit de plant. Alleen wanneer veel blad is afgestorven, kun je de pol licht terugsnoeien.

De lichte bladkleur werkt goed tussen donkerbladige vaste planten en heesters. Daarnaast vormt het fijne blad een rustig contrast met planten met grote bladeren of uitgesproken bloemvormen.

Door het vroege voorjaarblad en de langdurige herfststructuur heeft blauwgras een langere sierperiode dan veel bladverliezende siergrassen.


5. Bloei van blauwgras (Sesleria autumnalis)

Blauwgras bloeit in de zomer en kan tot in het vroege najaar aantrekkelijk blijven. In Nederland en België wordt meestal een bloeiperiode van juli tot september genoemd, terwijl sommige kwekers nog bloemen of sierlijke aren tot in oktober waarnemen.

De bloemstengels groeien recht boven de bladpol uit. Aan het uiteinde verschijnen korte, smalle en compacte bloeiwijzen die het midden houden tussen een aar en een dichte pluim.

Bij het openen zijn de aren crème- tot zilverwit. Daardoor lichten ze subtiel op boven het frisse groene blad. Naarmate de bloei vordert, veranderen ze geleidelijk naar beige en uiteindelijk lichtbruin.

De bloemen zijn klein en missen opvallende kroonbladeren. Zoals bij andere grassen zorgt de totale bloeiwijze voor het sierlijke effect.

Na de bloei blijven de droge aren nog enige tijd overeind. Daardoor houdt de plant ook later in het seizoen structuur.

Je hoeft de uitgebloeide stengels daarom niet direct weg te knippen. Verwijder ze pas in het voorjaar wanneer je de pol opschoont en ruimte maakt voor nieuw blad.


6. Standplaats en bodem voor blauwgras (Sesleria autumnalis)

Blauwgras groeit goed in de zon tot halfschaduw. Vooral op een lichte standplaats vormt de plant compacte pollen en stevige bloemstengels. Toch verdraagt Sesleria autumnalis ook meer schaduw dan veel andere siergrassen, waardoor de soort bruikbaar is langs lichte bosranden en onder transparante heesters.

De bodem moet goed doorlatend zijn. Een matig voedselrijke zand-, leem- of kleigrond is geschikt zolang overtollig water gemakkelijk kan wegzakken. Eenmaal gevestigd verdraagt blauwgras relatief droge omstandigheden goed.

Sesleria autumnalis heeft een duidelijke voorkeur voor neutrale tot kalkhoudende grond. RHS noemt zure grond ongeschikt. Het is dus beter om op zure zandgrond een ander siergras kiezen.

Op zware kleigrond helpt een goede bodemstructuur om overtollig wintervocht af te voeren. Op droge zandgrond kun je wat compost toevoegen om tijdens het groeiseizoen voldoende vocht vast te houden.

Zware bemesting is niet nodig. Te voedselrijke grond kan leiden tot een lossere groei. Een dunne laag compost in het voorjaar is op normale tuingrond meestal voldoende.

Door zijn combinatie van droogtetolerantie en schaduwtolerantie is blauwgras bijzonder bruikbaar op overgangsplekken waar zonnige en halfbeschaduwde plantvakken in elkaar overlopen.


7. Toepassing en combinaties met blauwgras (Sesleria autumnalis)

Blauwgras is bijzonder geschikt als matrixplant. De compacte pollen vormen samen een rustige groene basis waaruit andere vaste planten kunnen oprijzen. Daardoor kun je met Sesleria autumnalis grotere plantvakken verbinden zonder dat het siergras zelf te dominant wordt.

Met een bladhoogte van ongeveer 25 tot 35 cm past blauwgras goed vooraan en midden in de border. De lichte bloemaren bereiken ongeveer 40 tot 60 cm en geven in de zomer een subtiel verticaal accent.

Geschikte combinatieplanten zijn onder andere:

  • ooievaarsbek (Geranium) – groeit los tussen de graspollen en voegt een zachtere bloemvorm toe;
  • kattenkruid (Nepeta) – combineert blauwviolette bloemen met het frisse geelgroene blad van blauwgras;
  • salie (Salvia nemorosa) – geeft duidelijke verticale bloemaren boven de rustige grasbasis;
  • vrouwenmantel (Alchemilla mollis) – sluit met geelgroene bloemwolken mooi aan bij de lichte bladkleur;
  • paddenlelie (Tricyrtis formosana) – vormt een interessante combinatie op halfbeschaduwde plaatsen en bloeit later in het seizoen;
  • Japans bosgras (Hakonechloa macra) – voegt bredere, overhangende bladeren en een lossere grasstructuur toe;
  • geitenbaard (Aruncus aethusifolius) – geeft op halfbeschaduwde plekken hoogte en luchtige lichte bloempluimen;
  • zonnehoed (Echinacea purpurea) – vormt grotere bloemhoofden die duidelijk boven een matrix van blauwgras uitkomen.

Ook tussen heesters kan blauwgras goed functioneren. De compacte pollen bedekken de bodem zonder agressief te woekeren en blijven visueel rustig naast grotere planten.

Ontwerptip: gebruik blauwgras in grotere herhaalde groepen wanneer je een natuurlijke matrix wilt maken. Laat vervolgens vaste planten op verschillende plekken door het gras heen groeien. Zo ontstaat samenhang zonder dat het plantvak als één gesloten grasvlak oogt.


8. Groeiwijze en onderhoud van blauwgras (Sesleria autumnalis)

Blauwgras groeit compact en polvormend. De plant vormt steeds nieuwe bladeren vanuit de basis en breidt zich langzaam zijwaarts uit. Hij vormt geen agressieve ondergrondse uitlopers en blijft daardoor goed beheersbaar.

Omdat Sesleria autumnalis wintergroen tot grotendeels wintergroen is, hoeft de plant niet ieder voorjaar volledig te worden afgeknipt. Controleer de pollen eerst op dood, bruin of beschadigd blad.

Kam afgestorven bladeren in het vroege voorjaar voorzichtig uit de pol. Knip alleen sterk beschadigde planten gedeeltelijk terug. Verwijder tegelijkertijd de oude bloemstengels voordat de nieuwe groei volop begint.

Bij oudere pollen kan het midden na meerdere jaren minder vitaal worden. Graaf de plant dan in het voorjaar op en verdeel hem in enkele gezonde stukken. Zo verjong je de pol en krijg je tegelijkertijd nieuw plantmateriaal.

Blauwgras heeft weinig voeding nodig. Een dunne laag compost is meestal voldoende. Geef jonge planten tijdens langdurige droogte extra water, zodat ze goed kunnen wortelen.

Eenmaal gevestigd vraagt blauwgras weinig onderhoud. Juist daardoor is het geschikt voor grotere natuurlijke en onderhoudsarme beplantingen.


9. Vermeerdering van blauwgras

Blauwgras kun je zowel door delen als door zaaien vermeerderen. Voor een bestaande tuinplant is delen meestal de eenvoudigste en snelste methode.

Verdeel Sesleria autumnalis bij voorkeur in het voorjaar. Graaf een volwassen pol voorzichtig op en snijd of trek de wortelkluit uiteen in meerdere gezonde delen. Zorg dat ieder deel voldoende wortels en nieuwe groeipunten bevat.

Plant de delen vervolgens direct opnieuw op dezelfde diepte. Geef na het planten voldoende water, zodat de grond goed rond de wortels aansluit.

Zaaien is eveneens mogelijk. RHS adviseert om het zaad in het voorjaar of najaar in potten in een koude bak te zaaien. Houd het zaaimedium licht vochtig en voorkom langdurige waterverzadiging.

Omdat Sesleria autumnalis een botanische soort is, kun je uit zaad nieuwe planten verkrijgen zonder dat daarbij een specifieke cultivarnaam verloren gaat. Individuele zaailingen kunnen vanzelfsprekend wel enigszins verschillen in hoogte, bladkleur en groeikracht.

Voor een bestaand plantvak heeft delen het voordeel dat je snel meerdere volwassen pollen met een vergelijkbaar uiterlijk krijgt.


10. Verwante soorten en cultivars van Sesleria

Onderstaande soorten en cultivars worden regelmatig of recent in Nederland en België gekweekt of verkocht.

  • Sesleria autumnalis – de botanische soort; een compact, wintergroen tot grotendeels wintergroen siergras met geelgroen tot grijsgroen blad en crème- tot zilverwitte bloeiaren.

11. Blauwgras (Sesleria autumnalis) en biodiversiteit

Blauwgras is een windbestoven siergras. De bloemen produceren daarom geen opvallende nectarvoorraad voor bijen en vlinders. Gebruik Sesleria autumnalis dus niet als vervanging voor nectar- en stuifmeelrijke bloeiende vaste planten.

Toch kan blauwgras binnen een gevarieerde beplanting ecologische waarde hebben. De dichte pollen zorgen voor structuur dicht bij de bodem. Tussen het blad en afgestorven plantenmateriaal kunnen kleine ongewervelde dieren beschutting vinden.

Het grotendeels wintergroene blad houdt ook buiten het groeiseizoen structuur in het plantvak. Wanneer je niet ieder dood blad direct verwijdert, blijft bovendien organisch materiaal aanwezig dat geleidelijk kan verteren en het bodemleven ondersteunt.

De grootste biodiversiteitswaarde ontstaat daarom wanneer je blauwgras gebruikt als matrix tussen rijkbloeiende soorten. Laat bijvoorbeeld ooievaarsbek, salie, kattenkruid en andere insectenplanten door de graspollen heen groeien.

Zo combineer je de langdurige structuur van Sesleria autumnalis met bloemen die daadwerkelijk nectar en stuifmeel leveren.


12. Problemen en ziekten bij dit blauwgras

Blauwgras (Sesleria autumnalis) is een sterke vaste plant die nauwelijks gevoelig is voor ziekten en plagen. De RHS beschrijft de soort als doorgaans vrij van zowel plagen als ziekten.

Een verkeerde bodem vormt daarom vaker een probleem dan een aantasting. Vooral uitgesproken zure grond is ongeschikt. Sesleria autumnalis groeit duidelijk beter op neutrale tot kalkhoudende bodem.

Ook langdurig waterverzadigde grond kan de groei verminderen. Hoewel blauwgras normale wintervochtigheid goed verdraagt, moet overtollig water kunnen wegzakken.

Na de winter kunnen oudere bladeren gedeeltelijk bruin worden. Dit wijst meestal niet op een ziekte. Kam het afgestorven blad in het voorjaar voorzichtig uit de pol en verwijder tegelijkertijd oude bloemstengels.

Op zeer voedselrijke grond kan de groei losser worden. Geef daarom slechts beperkt voeding en vermijd zware stikstofbemesting.

Oudere pollen kunnen na meerdere jaren in het midden minder vitaal worden. Graaf ze dan in het voorjaar op, deel de pol en plant de gezonde buitenste delen opnieuw uit.


13. Veelgestelde vragen over blauwgras (Sesleria autumnalis)

Hoe hoog wordt blauwgras (Sesleria autumnalis)?

Blauwgras wordt tijdens de bloei ongeveer 40 tot 60 cm hoog. De compacte bladpol blijft met ongeveer 25 tot 35 cm duidelijk lager dan de lichte bloemaren.

Wanneer bloeit blauwgras?

Blauwgras bloeit meestal van juli tot september. De crème- tot zilverwitte aren kunnen vervolgens nog tot in het najaar sierwaarde behouden en verkleuren geleidelijk naar beige en lichtbruin.

Is blauwgras wintergroen?

Ja. Sesleria autumnalis geldt als wintergroen. Tijdens strenge winters kunnen oudere bladeren gedeeltelijk bruin worden, maar meestal blijft een aanzienlijk deel van de pol groen.

Is blauwgras winterhard?

Ja. Blauwgras is zeer goed winterhard. De RHS geeft winterhardheidsklasse H7, waarmee de soort ook temperaturen beneden -20 °C kan verdragen.

Welke standplaats heeft blauwgras nodig?

Blauwgras groeit in zon tot halfschaduw. Daardoor is het een veelzijdig siergras voor zowel zonnige borders als lichte bosranden en beplantingen met enige schaduw.

Welke bodem heeft blauwgras nodig?

Sesleria autumnalis groeit het best op een neutrale tot kalkhoudende, matig voedselrijke en goed doorlatende bodem. Uitgesproken zure grond is minder geschikt.

Moet blauwgras ieder voorjaar worden afgeknipt?

Nee. Omdat blauwgras wintergroen is, hoef je gezonde pollen niet volledig terug te knippen. Verwijder in het voorjaar vooral bruin blad en oude bloemstengels.

Woekert blauwgras?

Nee. Blauwgras groeit polvormend en vormt geen agressieve ondergrondse uitlopers. De pollen worden geleidelijk breder, maar blijven gemakkelijk beheersbaar.

Is blauwgras aantrekkelijk voor bijen?

Niet in belangrijke mate. Blauwgras is een windbestoven gras en vormt geen belangrijke nectarplant. Combineer het daarom met rijkbloeiende vaste planten wanneer je bestuivende insecten wilt ondersteunen.

Kan blauwgras als bodembedekker worden gebruikt?

Ja. Vooral in grotere aantallen kan Sesleria autumnalis een rustige matrix vormen tussen andere vaste planten. Met ongeveer 7 tot 9 planten per m² ontstaat geleidelijk een samenhangende, maar niet agressief gesloten beplanting.


14. Conclusie over blauwgras (Sesleria autumnalis)

Blauwgras (Sesleria autumnalis) is een betrouwbaar siergras met een lange sierperiode. De compacte pollen van fris- tot grijsgroen blad blijven grotendeels het hele jaar zichtbaar en zorgen daardoor vroeg in het voorjaar en diep in het najaar voor structuur.

In de zomer verschijnen crème- tot zilverwitte bloemaren boven het blad. De bloei is bescheiden, maar past juist daardoor goed tussen opvallender bloeiende vaste planten.

Een belangrijk voordeel is de brede toepasbaarheid. Blauwgras groeit zowel in zon als halfschaduw en verdraagt na het aanslaan relatief droge omstandigheden. Een neutrale tot kalkhoudende en goed doorlatende bodem geeft het beste resultaat.

Ook het onderhoud blijft beperkt. Omdat het gras wintergroen is, hoef je de pollen niet jaarlijks volledig af te knippen. Het verwijderen van beschadigd blad en oude bloemstengels in het voorjaar is meestal voldoende.

In een beplantingsplan komt blauwgras vooral goed tot zijn recht als matrixplant. Herhaalde groepen verbinden andere planten met elkaar en creëren rust zonder dat de beplanting vlak wordt.

Door zijn compacte groei, wintergroene karakter en tolerantie voor zowel zon als halfschaduw is Sesleria autumnalis bijzonder bruikbaar voor natuurlijke en onderhoudsarme borders waarin structuur en samenhang centraal staan.


Maak een schetsafspraak

Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp en/of het samenstellen van een beplantingsplan? Maak dan een afspraak met de Schetsservice!