Aucuba japonica ‘Variegata’

Bontbladige broodboom - Aucuba japonica 'Variegata'

Bontbladige broodboom (Aucuba japonica 'Variegata') is een wintergroene heester met grote, glanzende donkergroene bladeren die rijk zijn bespikkeld met goudgele tot crèmekleurige vlekken.

Plantcategorie: Sierheester
Plantenherkomst: Oost-Azië
Grondsoort: bodemvaag, klei, veen
Lichtbehoefte: halfschaduw, schaduw
Bloeiperiode: voorjaar
Bloeikleur: paars
Planthoogte: 2.00-2.50 m
Herfstkleur: nee
Bladkleur: bont
Bladgrootte: middelgroot 5-20 cm
Winterhard: ja
Wintergroen: ja
Bloemgeur: nee
Giftig voor mens en dier: nee
Aantrekkelijk voor vogels: nee
Aantrekkelijk voor bijen, hommels en vlinders: nee
Mestbehoefte: jaarlijks mesten
Vochtbehoefte: droog
Windbeschutting gewenst: ja
Aantal per m2: 1

Bontbladige broodboom (Aucuba japonica ‘Variegata’) is een wintergroene heester met grote, glanzende donkergroene bladeren die rijk zijn bespikkeld met goudgele tot crèmekleurige vlekken. Vooral op schaduwrijke plaatsen zorgt het bonte blad het hele jaar voor een opvallend lichtaccent.

In april en mei verschijnen kleine bruinrode tot purperrode bloemen. Deze vallen tussen het bonte blad nauwelijks op. Veel opvallender zijn de glanzende helderrode bessen die zich op vrouwelijke planten kunnen ontwikkelen wanneer een mannelijke Aucuba voor bestuiving in de buurt staat.

Met een praktische hoogte van ongeveer 150 tot 250 cm is Aucuba japonica ‘Variegata’ geschikt als wintergroene structuurheester, solitaire struik en achtergrondplant. De cultivar verdraagt zelfs diepe schaduw en is daardoor bijzonder bruikbaar op plekken waar veel andere bontbladige heesters onvoldoende licht krijgen.


Maak een schetsafspraak

Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp en/of het samenstellen van een beplantingsplan? Maak dan een afspraak met de Schetsservice!


1. Herkomst en naamverklaring van bontbladige broodboom (Aucuba japonica ‘Variegata’)

Bontbladige broodboom behoort tot de familie Garryaceae. Oudere literatuur en sommige Nederlandse plantengidsen plaatsen Aucuba nog bij de Cornaceae, maar de huidige taxonomische indeling gebruikt Garryaceae.

De botanische soort Aucuba japonica komt volgens Kew van nature voor van Zuidoost-China tot gematigd Oost-Azië. Het natuurlijke verspreidingsgebied omvat onder andere Japan, Korea en Taiwan.

De geslachtsnaam Aucuba is afgeleid van de Japanse plantennaam aoki. Toen de naam in Europa werd overgenomen, veranderde de uitspraak en spelling geleidelijk in Aucuba.

De soortnaam japonica betekent uit Japan of Japans en verwijst naar het gebied waar Europese botanici de plant aanvankelijk leerden kennen.

De cultivarnaam ‘Variegata’ betekent bont of veelkleurig. Dat verwijst rechtstreeks naar de onregelmatige gele tot crèmekleurige spikkels en vlekken op het donkergroene blad.

De Nederlandse naam broodboom verwijst waarschijnlijk naar het stevige, enigszins leerachtige blad. De plant heeft botanisch geen relatie met de tropische echte broodboom (Artocarpus altilis).


2. Algemene informatie over bontbladige broodboom (Aucuba japonica ‘Variegata’)

Wetenschappelijke naam: Aucuba japonica ‘Variegata’
Actuele RHS-notatie: Aucuba japonica ‘Variegata’ (f/v); vrouwelijke, bontbladige cultivar
Nederlandse naam: bontbladige broodboom; broodboom
Plantenfamilie: Garryaceae
Planttype: wintergroene heester
Herkomst botanische soort: Zuidoost-China tot gematigd Oost-Azië, waaronder Japan, Korea en Taiwan
Hoogte: ongeveer 150–250 cm; oudere vrij groeiende exemplaren kunnen hoger worden
Breedte: ongeveer 150–250 cm
Plantdichtheid: circa 1 plant per m²
Groeiwijze: bossig, dicht vertakt, opgaand tot breed afgerond
Groeisnelheid: langzaam tot gemiddeld
Standplaats: halfschaduw tot schaduw; diepe schaduw wordt goed verdragen
Bodem: humusrijk, matig voedselrijk, vochthoudend maar goed doorlatend; verdraagt uiteenlopende grondsoorten
Zuurgraad: zuur, neutraal tot kalkhoudend
Blad: groot, ovaal tot langwerpig eirond, leerachtig, glanzend en grof getand
Bladkleur: donkergroen met onregelmatige goudgele tot crèmekleurige vlekken en spikkels
Wintergroen: ja

Bloeiperiode: april–mei
Bloemkleur: bruinrood tot purperrood
Bloemvorm: klein, viertallig en onopvallend
Bloeiwijze: kleine losse pluimachtige bloeiwijzen tussen het blad
Winterhardheid: goed winterhard; jonge bladeren kunnen bij strenge vorst of koude wind beschadigen
RHS-winterhardheid: H5, ongeveer -15 tot -10 °C
Wintervocht: verdraagt normale wintervochtigheid goed, maar geen langdurig waterverzadigde bodem
Vermeerdering: vegetatief door halfhoutige stekken om de bontbladigheid en vrouwelijke cultivareigenschappen te behouden

Toepassing: schaduwborder, heesterborder, wintergroene structuurbeplanting, solitaire heester, informele haag, stadstuin, binnentuin en grote plantenbak


3. Uiterlijk en kenmerken van bontbladige broodboom (Aucuba japonica ‘Variegata’)

‘Variegata’ vormt een dicht vertakte, wintergroene struik met stevige rechtopgaande scheuten. Naarmate de plant ouder wordt, ontstaat een breed bossige tot afgeronde vorm.

In Nederlandse tuinen bereikt de cultivar meestal ongeveer 150 tot 250 cm hoogte. Plantentuin Esveld vermeldt ongeveer 200 cm na tien jaar, terwijl de RHS voor oudere volledig uitgegroeide exemplaren een hoogte en breedte van 1,5 tot 2,5 meter noemt.

De vrij dikke scheuten dragen grote leerachtige bladeren. Hierdoor oogt de struik ook midden in de winter vol en stevig. Vooral op donkere plekken valt het geelgevlekte blad sterk op.

‘Aucuba japonica’ is tweehuizig. Mannelijke en vrouwelijke bloemen staan dus op afzonderlijke planten. ‘Variegata’ is een vrouwelijke cultivar.

Na succesvolle bestuiving kunnen daarom opvallende rode bessen ontstaan. Zonder een bloeiende mannelijke Aucuba in de omgeving blijft de struik meestal zonder vruchten.

Door de combinatie van wintergroen blad, bonte tekening en eventuele rode bessen heeft ‘Variegata’ vrijwel het hele jaar sierwaarde.


4. Blad en sierwaarde van bontbladige broodboom (Aucuba japonica ‘Variegata’)

Het blad vormt de belangrijkste sierwaarde van ‘Variegata’. De bladeren zijn groot, ovaal tot langwerpig eirond en ongeveer 10 tot 15 cm lang. Ze voelen stevig en leerachtig aan.

De bovenzijde is opvallend glanzend. Op de donkergroene achtergrond liggen onregelmatige goudgele tot crèmekleurige stippen, vlekken en grotere kleurvelden. Geen twee bladeren zijn daardoor precies hetzelfde getekend.

Juist in halfschaduw en schaduw blijft de bladkleur aantrekkelijk. Plantentuin Esveld waarschuwt zelfs voor een te zonnige standplaats. In felle zon kunnen bladeren verbleken, geel worden of verbrandingsschade krijgen.

Omdat de struik wintergroen is, blijft deze bladstructuur het hele jaar aanwezig. Hierdoor kan ‘Variegata’ in de winter een belangrijke rol spelen tussen bladverliezende heesters en vaste planten.

Bruin of zwart geworden blad na vorst, wind of zonbeschadiging kun je in het voorjaar afzonderlijk verwijderen. Meestal loopt de struik daarna vanuit gezonde knoppen weer goed uit.

De grove bladstructuur contrasteert bijzonder sterk met varens, fijne siergrassen en kleinbladige wintergroene planten.


5. Bloei van bontbladige broodboom (Aucuba japonica ‘Variegata’)

Bontbladige broodboom bloeit voornamelijk in april en mei. De bloemen zijn klein en vallen tussen het grote bonte blad nauwelijks op.

De bloemkleur varieert van bruinrood tot purperrood. Iedere bloem bestaat uit vier kleine bloembladen. De bloemen staan bijeen in losse bloeiwijzen aan de uiteinden van korte scheuten.

‘Aucuba japonica’ is tweehuizig. Dat betekent dat vrouwelijke en mannelijke bloemen op afzonderlijke planten voorkomen. ‘Variegata’ is volgens de RHS een vrouwelijke cultivar.

De bloemen van ‘Variegata’ kunnen daarom alleen na bestuiving vruchten ontwikkelen wanneer in de omgeving tegelijkertijd een mannelijke Aucuba japonica bloeit.

Na succesvolle bestuiving ontstaan glanzende groene vruchten die later helder rood verkleuren. Vooral vanaf het najaar vormen deze rode bessen een opvallend contrast met het geelgevlekte wintergroene blad.

De bessen kunnen gedurende langere tijd aan de struik blijven zitten. Voor maximale vruchtvorming is een geschikte mannelijke bestuiver daarom belangrijker dan extra bemesting of snoei.

De bloei zelf vormt slechts een bescheiden sierwaarde. Het bonte blad en de eventuele rode vruchten bepalen veel sterker het decoratieve karakter van ‘Variegata’.


6. Standplaats en bodem voor bontbladige broodboom (Aucuba japonica ‘Variegata’)

Bontbladige broodboom ‘Variegata’ groeit het best in halfschaduw tot schaduw. Zelfs diepe schaduw wordt goed verdragen. Daardoor is deze wintergroene heester bijzonder bruikbaar aan de noordzijde van gebouwen, onder hoge bomen en in donkere hoeken van de tuin.

Felle middagzon is minder geschikt. Vooral in combinatie met droge grond kunnen de geelbonte bladeren verbranden of bleek worden. Ochtendzon en gefilterd licht worden doorgaans goed verdragen.

De bodem mag humusrijk, matig voedselrijk en vochthoudend zijn, maar overtollig water moet kunnen wegzakken. Aucuba japonica groeit op zand-, leem- en kleigrond en verdraagt zowel zure, neutrale als kalkhoudende omstandigheden.

Eenmaal gevestigd kan de struik tijdelijke droogte verrassend goed verdragen. Toch blijft een gelijkmatig vochtige bodem gunstig voor een volle groei.

Langdurig waterverzadigde grond is ongeschikt. Vooral koude, natte winters kunnen zwarte bladeren en afgestorven scheuttoppen veroorzaken.

Breng in het voorjaar eventueel een dunne laag compost of bladcompost rond de wortelzone aan. Zware bemesting is niet nodig.


7. Toepassing en combinaties met bontbladige broodboom (Aucuba japonica ‘Variegata’)

‘Variegata’ is vooral waardevol als wintergroene structuurplant op donkere plekken. De grote geelgevlekte bladeren brengen licht in schaduwrijke plantvakken en vormen een sterk contrast met fijner of donkerder blad.

Met ongeveer 150 tot 250 cm hoogte kan de struik achterin een schaduwborder staan, maar ook als solitaire wintergroene heester functioneren. Door regelmatig te snoeien is hij bovendien bruikbaar als losse haag.

Geschikte combinatieplanten zijn onder andere:

  • Salomonszegel (Polygonatum odoratum var. pluriflorum ‘Variegatum’) – geeft in het voorjaar sierlijk overhangende stengels en witte bloemen onder dezelfde schaduwomstandigheden;
  • elfenbloem (Epimedium × versicolor) – vormt een sterke lage bladlaag en verdraagt droge schaduw zodra hij goed is gevestigd;
  • mansoor (Asarum europaeum) – maakt een lage wintergroene bodembedekking met glanzend rond blad;
  • nieskruid (Helleborus orientalis) – zorgt al vroeg in het jaar voor bloemen tussen de wintergroene structuur;
  • varens, zoals Dryopteris filix-mas – contrasteren met hun fijn verdeelde blad sterk met de grove bladeren van de broodboom;
  • Japanse zegge (Carex morrowii) – vormt rustige wintergroene pollen en versterkt de jaarronde structuur;
  • schuimbloem (Tiarella cordifolia) – geeft een lage bodembedekking met luchtige witte voorjaarsbloemen;
  • Kaukasisch vergeet-mij-nietje (Brunnera macrophylla) – voegt grote hartvormige bladeren en blauwe voorjaarsbloemen toe.

Door verschillende bladstructuren te combineren ontstaat ook zonder uitbundige bloei een aantrekkelijk schaduwvak. Vooral glanzend, fijn verdeeld en grasachtig blad contrasteert sterk met het grove bontblad van ‘Variegata’.

Ontwerptip: gebruik ‘Variegata’ als lichtpunt achter in een donkere border en plaats ervoor vooral planten met rustiger groen of donker blad. Daardoor blijft de goudgele bladtekening opvallend zonder dat het plantvak bont en onrustig wordt.


11. Bontbladige broodboom (Aucuba japonica ‘Variegata’) en biodiversiteit

Bontbladige broodboom ‘Variegata’ heeft slechts een bescheiden betekenis voor bestuivende insecten. De kleine voorjaarsbloemen zijn onopvallend en vormen niet de belangrijkste nectar- of stuifmeelbron in een insectvriendelijke tuin.

De rode vruchten kunnen ecologisch interessanter zijn. ‘Variegata’ is een vrouwelijke cultivar en vormt alleen bessen wanneer een geschikte mannelijke Aucuba in de omgeving voor bestuiving zorgt. Vogels kunnen de rijpe bessen eten, die vaak gedurende een groot deel van de winter aan de struik blijven.

Het dichte wintergroene bladerdek biedt daarnaast het hele jaar beschutting. Vooral in een schaduwrijke heesterbeplanting zorgt de struik voor permanente structuur tussen bladverliezende soorten.

Afgevallen bladeren kunnen onder de struik blijven verteren en daardoor het bodemleven ondersteunen.

Combineer ‘Variegata’ voor meer biodiversiteit met schaduwplanten die daadwerkelijk veel nectar of stuifmeel produceren.


12. Problemen en ziekten bij deze bontbladige broodboom

Bontbladige broodboom ‘Variegata’ is doorgaans bijzonder sterk. De RHS beschrijft Aucuba als vrijwel vrij van plagen. Problemen ontstaan meestal eerder door een verkeerde standplaats dan door insectenaantasting.

Een bekend verschijnsel is aucuba blackening. Hierbij ontstaan zwarte plekken op het blad en kunnen jonge scheuttoppen afsterven. Vooral koude, langdurig natte grond rond de wortels veroorzaakt dit probleem. Een goed doorlatende bodem helpt aantasting voorkomen.

Ook felle zon kan het blad beschadigen. Vooral de gele delen van ‘Variegata’ zijn gevoelig voor zonnebrand wanneer de struik tegelijkertijd droog staat.

Na een koude winter kunnen bladeren plaatselijk zwart of bruin worden. Verwijder daarom beschadigd blad en afgestorven scheuttoppen in het voorjaar.

Honingzwam kan volgens de RHS incidenteel voorkomen. Zorg daarom voor een vitale plant en vermijd langdurig waterverzadigde grond.

Sterke wind kan het grote wintergroene blad eveneens beschadigen. Een enigszins beschutte standplaats houdt de struik mooier.


13. Veelgestelde vragen over bontbladige broodboom (Aucuba japonica ‘Variegata’)

Hoe hoog wordt bontbladige broodboom ‘Variegata’?

Bontbladige broodboom ‘Variegata’ wordt meestal ongeveer 150 tot 250 cm hoog en ongeveer even breed. Zonder snoei kan een oud exemplaar op een gunstige standplaats nog wel wat groter worden.

Is bontbladige broodboom ‘Variegata’ wintergroen?

Ja. ‘Variegata’ behoudt zijn grote geelgevlekte bladeren gedurende de winter. Daardoor is de cultivar bijzonder waardevol voor schaduwrijke borders die ook buiten het groeiseizoen structuur nodig hebben.

Kan bontbladige broodboom in diepe schaduw groeien?

Ja. Aucuba japonica behoort tot de heesters die diepe schaduw opvallend goed verdragen. Juist op donkere plekken komt de geelbonte bladtekening dus vaak bijzonder mooi tot zijn recht.

Kan bontbladige broodboom ‘Variegata’ in de volle zon?

Dat kan op voldoende vochtige grond, maar halfschaduw tot schaduw is veiliger. In hete middagzon kunnen vooral de gele delen van het blad verbleken of verbranden.

Wanneer bloeit bontbladige broodboom ‘Variegata’?

‘Variegata’ bloeit voornamelijk in april en mei. De kleine bruinrode tot purperrode bloemen vallen tussen het grote bonte blad nauwelijks op.

Waarom krijgt mijn bontbladige broodboom geen rode bessen?

‘Variegata’ is een vrouwelijke cultivar. Voor vruchtvorming moet echter tijdens de bloei een mannelijke Aucuba japonica in de omgeving aanwezig zijn die stuifmeel levert.

Zijn de rode bessen van bontbladige broodboom eetbaar?

Nee. De rode vruchten zijn uitsluitend sierbessen en zijn niet bedoeld voor menselijke consumptie. Laat ze aan de struik zitten voor hun winterse sierwaarde en als mogelijke voedselbron voor vogels.

Wanneer kan bontbladige broodboom worden gesnoeid?

Snoei bij voorkeur in het voorjaar. Verwijder dan beschadigde takken en kort te lange scheuten terug. Een oudere struik verdraagt indien nodig ook een stevigere verjongingssnoei.

Waarom worden de bladeren van bontbladige broodboom zwart?

Zwarte bladeren en afgestorven scheuttoppen ontstaan vaak na een koude, natte periode waarin de wortels langdurig te nat staan. Verbeter de drainage en verwijder beschadigde delen in het voorjaar.

Kan bontbladige broodboom ‘Variegata’ in een pot groeien?

Ja. Gebruik een ruime plantenbak met humusrijke en goed doorlatende potgrond. Zet de pot bij voorkeur in halfschaduw of schaduw en voorkom dat de wortelkluit langdurig uitdroogt of juist onder water staat.


14. Conclusie over bontbladige broodboom (Aucuba japonica ‘Variegata’)

Bontbladige broodboom (Aucuba japonica ‘Variegata’) is vooral waardevol als wintergroene structuurheester voor halfschaduw en schaduw. Het grote donkergroene blad met goudgele vlekken brengt licht op plekken waar veel andere bontbladige planten minder goed groeien.

De cultivar wordt ongeveer 150 tot 250 cm hoog en ontwikkelt een dichte, brede struikvorm. Daardoor kan hij zowel als solitaire heester, achtergrondplant als informele wintergroene afscheiding worden gebruikt.

Een humusrijke, vochthoudende maar goed doorlatende bodem geeft het beste resultaat. Vooral langdurig natte wintergrond moet worden vermeden, omdat hierdoor zwarte bladeren en afgestorven scheuttoppen kunnen ontstaan.

‘Variegata’ is een vrouwelijke cultivar. Met een geschikte mannelijke bestuiver in de omgeving kunnen na de voorjaarsbloei opvallende rode bessen ontstaan.

In een tuinontwerp werkt de grove bladstructuur bijzonder goed naast varens, fijnbladige bodembedekkers en siergrassen voor schaduw.

Door zijn schaduwtolerantie, wintergroene karakter en uitgesproken bladtekening is ‘Variegata’ vooral sterk op moeilijke donkere plekken waar het hele jaar structuur en kleur gewenst zijn.


Maak een schetsafspraak

Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp en/of het samenstellen van een beplantingsplan? Maak dan een afspraak met de Schetsservice!