Cenchrus alopecuroides ‘Hameln’

Lampenpoetsersgras - Cenchrus alopecuroides 'Hameln'

Lampenpoetsersgras (Cenchrus alopecuroides ‘Hameln’) is een compact siergras met een elegante, fonteinachtige groeiwijze.

Plantcategorie: Siergras
Plantenherkomst: Oost-Azië
Lichtbehoefte: lichte schaduw, zon
Bloeiperiode: voorjaar
Bloeikleur: wit
Planthoogte: 0-0.10 m
Herfstkleur: ja
Bladkleur: geel
Bladgrootte: klein 0-5 cm
Winterhard: ja
Wintergroen: nee
Bloemgeur: nee
Giftig voor mens en dier: nee
Aantrekkelijk voor vogels: nee
Aantrekkelijk voor bijen, hommels en vlinders: nee
Mestbehoefte: jaarlijks mesten
Vochtbehoefte: droog
Windbeschutting gewenst: ja
Aantal per m2: 5

Lampenpoetsersgras (Cenchrus alopecuroides ‘Hameln’, synoniem Pennisetum alopecuroides ‘Hameln’) is een compact siergras met een ronde, polvormige groei en karakteristieke borstelvormige bloemaren. Vanaf de zomer verschijnen de zachte, roomwitte tot beige aren boven het frisse groene blad. Later krijgen ze een warmere bruinachtige tint.

‘Hameln’ blijft lager en compacter dan veel andere cultivars van lampenpoetsersgras. Daardoor past deze cultivar uitstekend in kleinere borders, langs terrassen en paden en tussen vaste planten. Bovendien blijft het verdroogde gras in de winter aantrekkelijk, waardoor de plant vrijwel het hele jaar structuur aan een beplanting geeft.


Maak een schetsafspraak

Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp en/of het samenstellen van een beplantingsplan? Maak dan een afspraak met de Schetsservice!


1. Herkomst en naamverklaring van lampenpoetsersgras (Cenchrus alopecuroides ‘Hameln’)

Cenchrus alopecuroides behoort tot de grassenfamilie (Poaceae). De soort heeft van nature een groot verspreidingsgebied in Oost- en Zuidoost-Azië en delen van Australië. Onder andere China, Korea, Japan, Taiwan en verschillende gebieden in Zuidoost-Azië behoren tot het natuurlijke areaal.

De plant groeit daar als meerjarig gras en vormt stevige pollen. De soort is goed aangepast aan warme zomers, maar kan tegelijkertijd behoorlijk lage wintertemperaturen verdragen wanneer de grond niet langdurig nat blijft.

Lange tijd stond deze soort bekend als Pennisetum alopecuroides. Door een gewijzigde botanische indeling wordt tegenwoordig de naam Cenchrus alopecuroides als geaccepteerde naam gebruikt. In kwekerijen en tuincentra blijft de oude naam Pennisetum alopecuroides echter nog zeer algemeen.

De soortaanduiding alopecuroides betekent ongeveer ‘lijkend op vossenstaart’. Daarmee wordt verwezen naar de zachte, borstelachtige bloemaren.

De Nederlandse naam lampenpoetsersgras verwijst eveneens naar deze aren. Ze lijken op de ronde borstels waarmee vroeger de glazen cilinders van olielampen werden schoongemaakt.

‘Hameln’ is een compacte cultivar die al jarenlang veel wordt toegepast. Vooral de relatief vroege bloei, bescheiden hoogte en rijkelijke vorming van bloemaren hebben ervoor gezorgd dat deze selectie een van de bekendste lampenpoetsersgrassen is geworden.


2. Algemene informatie over lampenpoetsersgras (Cenchrus alopecuroides ‘Hameln’)

Wetenschappelijke naam: Cenchrus alopecuroides ‘Hameln’
Synoniem: Pennisetum alopecuroides ‘Hameln’
RHS-notatie: Pennisetum alopecuroides ‘Hameln’
Nederlandse naam: lampenpoetsersgras
Plantenfamilie: Poaceae
Planttype: bladverliezend siergras
Hoogte: ongeveer 60–80 cm tijdens de bloei
Breedte: ongeveer 50–70 cm
Plantdichtheid: ongeveer 5–7 planten per m²
Groeiwijze: compact, polvormend, bossig en licht overhangend
Toepassing: border, prairietuin, grassentuin, voortuin, vakbeplanting en grote pot
Winterhard: goed winterhard op een goed doorlatende standplaats
Winterhardheidszone: ongeveer USDA-zone 6
Standplaats: volle zon; lichte halfschaduw wordt verdragen
Bodem: humusrijk, matig voedselrijk en goed doorlatend; niet langdurig nat
Blad: smal, lijnvormig, frisgroen en sierlijk overhangend
Wintergroen: nee

Bloeiperiode: ongeveer juli/augustus tot oktober
Bloemkleur: crème, beige tot lichtbruin, aanvankelijk soms met een paarsachtige zweem
Bloemvorm: cilindrische, dicht behaarde borstelvormige aren


Bijzonder kenmerk

‘Hameln’ onderscheidt zich vooral door zijn compacte groei en relatief vroege bloei. Daardoor verschijnen de karakteristieke bloemaren doorgaans eerder dan bij verschillende hogere cultivars van lampenpoetsersgras.

De plant vormt bovendien een mooie ronde pol zonder ondergrondse uitlopers door de border te sturen. Hierdoor blijft hij goed op zijn plaats en laat hij zich gemakkelijk combineren met vaste planten.

Ook in de winter heeft ‘Hameln’ veel sierwaarde. De verdroogde aren en strogele bladeren blijven lang overeind en geven de border structuur. Vooral wanneer rijp of sneeuw op de aren ligt, ontstaat een sterk wintersilhouet.


3. Uiterlijk en groeiwijze van lampenpoetsersgras (Cenchrus alopecuroides ‘Hameln’)

‘Hameln’ vormt een compacte, dicht vertakte pol van smalle bladeren. Vanuit het centrum groeien de bladeren eerst vrij recht omhoog, waarna ze sierlijk naar buiten buigen. Hierdoor krijgt de plant vanzelf een ronde tot fonteinvormige habitus.

Tijdens de bloei bereikt de plant doorgaans ongeveer 60 tot 80 cm hoogte. Zonder bloemaren blijft het blad duidelijk lager.

De pol wordt geleidelijk breder, maar vormt geen agressieve worteluitlopers. Daardoor blijft de plant jarenlang op vrijwel dezelfde plaats staan. Een volwassen exemplaar kan ongeveer 50 tot 70 cm breed worden.

Vanaf het voorjaar verschijnt nieuw frisgroen blad. Naarmate de zomer vordert, wordt de pol steeds voller. Vervolgens groeien de bloemstengels boven het blad uit.

In de herfst verkleurt het blad geel tot goudgeel en uiteindelijk strokleurig. Tegelijkertijd kleuren de bloemaren van crème en lichtbruin naar warm beige en bruin.

Juist die geleidelijke overgang maakt ‘Hameln’ aantrekkelijk in natuurlijke en prairachtige beplantingen. De plant verandert gedurende het seizoen sterk zonder zijn rustige vorm te verliezen.


4. Blad en sierwaarde van lampenpoetsersgras (Cenchrus alopecuroides ‘Hameln’)

Het blad is smal, langwerpig en lijnvormig. De bladeren groeien dicht uit de basis en vormen samen een volle groene pol.

Tijdens het voorjaar en de zomer is het blad fris- tot middengroen. De smalle bladeren bewegen gemakkelijk in de wind en geven de beplanting daardoor een levendig maar rustig karakter.

Vanaf de nazomer verschijnen de bloemaren boven het blad. Ze zijn cilindrisch en dicht bezet met fijne borstelharen. Hierdoor ontstaat de typische zachte vorm waaraan lampenpoetsersgras zijn Nederlandse naam dankt.

Aanvankelijk zijn de aren crème tot groenachtig beige en soms licht paarsbruin getint. Later verkleuren ze naar beige en bruin. De aren blijven vervolgens nog lang aantrekkelijk.

In de herfst krijgt ook het blad gele tot goudgele tinten. Wanneer de plant daarna verdroogt, ontstaat een warm strokleurig silhouet.

Knip het gras daarom niet in het najaar af. Het droge blad en de oude bloemaren zorgen gedurende de winter voor structuur en beweging. Bovendien beschermt het afgestorven materiaal het hart van de pol enigszins tegen kou en wintervocht.


5. Bloei van lampenpoetsersgras (Cenchrus alopecuroides ‘Hameln’)

‘Hameln’ begint meestal vanaf juli of augustus te bloeien. Daarmee behoort deze cultivar tot de relatief vroeg bloeiende vormen van lampenpoetsersgras. De aren blijven vervolgens tot diep in de herfst aantrekkelijk.

De bloemaren zijn cilindrisch, dicht en zacht behaard. Aanvankelijk kleuren ze groenachtig crème tot beige en soms licht paarsbruin. Later verandert de kleur geleidelijk naar warm beige en bruin.

De aren staan op stevige stengels boven het blad. Daardoor ontstaat een duidelijke tweede laag boven de ronde bladpol. Vooral tegenlicht in de ochtend of avond laat de fijne borstelharen mooi oplichten.

Ook na de eigenlijke bloei blijven de aren lang decoratief. Knip ze daarom niet direct weg. Samen met het verdrogende blad zorgen ze voor een sterk herfst- en wintersilhouet.


6. Standplaats en bodem voor lampenpoetsersgras (Cenchrus alopecuroides ‘Hameln’)

‘Hameln’ groeit en bloeit het beste in de volle zon. Op een zonnige standplaats vormt de plant een stevige compacte pol en verschijnen doorgaans de meeste bloemaren.

Lichte halfschaduw wordt verdragen, maar bij te weinig licht kan de groei losser worden en neemt de bloei af.

De bodem mag humusrijk en matig voedselrijk zijn, maar moet vooral goed doorlatend blijven. Op normale tuingrond groeit deze cultivar meestal probleemloos.

Eenmaal goed gevestigd verdraagt lampenpoetsersgras tijdelijke droogte. Toch groeit de plant mooier wanneer de bodem tijdens langdurige droge perioden niet volledig uitdroogt.

Wintervocht vormt een groter risico dan zomerdroogte. Vooral zware kleigrond die langdurig nat blijft, kan problemen veroorzaken. Verbeter zulke grond daarom met organisch materiaal en zorg voor voldoende afwatering.

In potten is eveneens goede drainage belangrijk. Gebruik een ruime pot met gaten in de bodem en voorkom dat deze gedurende de winter langdurig in een laag water staat.


7. Toepassing en combinaties met lampenpoetsersgras (Cenchrus alopecuroides ‘Hameln’)

Door zijn compacte groei is ‘Hameln’ zeer veelzijdig. Het gras past in vasteplantenborders, prairietuinen, moderne tuinen en vakbeplantingen. Daarnaast werkt het uitstekend langs terrassen en paden.

Mooie combinaties ontstaan bijvoorbeeld met:

Ontwerptip: plant ‘Hameln’ bij voorkeur in herhalende groepen van drie, vijf of meer exemplaren. De afzonderlijke pollen blijven herkenbaar, terwijl de herhaling rust en ritme in de border brengt.

Combineer het gras met verschillende bloemvormen. Platte schermen, bolvormige bloemen en verticale aren maken de zachte borstelvorm van lampenpoetsersgras sterker zichtbaar.

Ook langs een pad werkt ‘Hameln’ bijzonder goed. Het licht overhangende blad verzacht de harde rand van bestrating zonder dat de plant voortdurend over het pad groeit.


8. Groeiwijze en onderhoud van lampenpoetsersgras (Cenchrus alopecuroides ‘Hameln’)

‘Hameln’ vraagt weinig onderhoud. Laat het afgestorven blad en de oude bloemaren gedurende de herfst en winter staan. Ze geven structuur aan de tuin en beschermen bovendien het hart van de pol enigszins tegen kou en vocht.

Knip de hele plant pas aan het einde van de winter of vroeg in het voorjaar terug. Doe dit voordat de nieuwe groene scheuten duidelijk beginnen uit te lopen.

Knip het oude materiaal ongeveer 10 tot 15 cm boven de grond af. Daarna ontstaat vanuit het hart van de pol snel nieuw blad.

Een jaarlijkse gift compost in het voorjaar is meestal voldoende. Te veel stikstofrijke mest stimuleert vooral zachte bladgroei en kan ervoor zorgen dat de plant minder stevig wordt.

Oudere pollen kunnen na enkele jaren erg dicht worden. Wanneer het centrum minder goed groeit, kunt u de plant in het voorjaar opnemen en delen.

Draag bij het terugknippen bij voorkeur handschoenen. De smalle bladeren kunnen langs de randen enigszins scherp aanvoelen.


9. Vermeerdering van lampenpoetsersgras (Cenchrus alopecuroides ‘Hameln’)

De betrouwbaarste manier om ‘Hameln’ te vermeerderen is door delen. Daarmee blijven de compacte groei, bloeitijd en andere kenmerken van de cultivar behouden.

De beste periode is het voorjaar, zodra de nieuwe groei begint. Graaf een volwassen pol voorzichtig uit en verdeel deze met een scherpe spade of stevig mes in meerdere delen.

Zorg dat ieder deel voldoende gezonde wortels en jonge groeipunten heeft. Plant de gedeelde stukken direct opnieuw en geef na het planten voldoende water.

Delen is bovendien een goede methode om oudere pollen te verjongen. Vooral wanneer het centrum kaal begint te worden, kan splitsen de groeikracht herstellen.

Vermeerderen uit zaad is bij een cultivar minder betrouwbaar. Zaailingen hoeven namelijk niet dezelfde eigenschappen als ‘Hameln’ te behouden. Ze kunnen verschillen in hoogte, bloeitijd en vorm van de bloemaren.

Voor een beplantingsplan waarin alle planten dezelfde compacte groei moeten hebben, verdient vegetatieve vermeerdering door delen daarom duidelijk de voorkeur.


10. Cultivars van lampenpoetsersgras (Cenchrus alopecuroides)

Van Cenchrus alopecuroides zijn veel cultivars verkrijgbaar. In de handel staan deze planten nog vaak onder de oude naam Pennisetum alopecuroides. Ze verschillen vooral in hoogte, bloeitijd, bladkleur en kleur van de bloemaren.

  • Cenchrus alopecuroides ‘Cassian’ – middelhoge cultivar met een stevige pol en lichtbruine tot zilverachtige aren. Het blad krijgt in de herfst warme geel- en oranjetinten.
  • Cenchrus alopecuroides ‘Hameln’ – compacte en relatief vroegbloeiende cultivar met crème-beige bloemaren. Door de hoogte van ongeveer 60–80 cm breed toepasbaar in borders en vakbeplantingen.
  • Cenchrus alopecuroides ‘Hameln Gold’ – compacte vorm met opvallend geelgroen tot goudgeel blad. Geeft vooral in zonnige beplantingen een veel lichter effect dan ‘Hameln’.
  • Cenchrus alopecuroides ‘Herbstzauber’ – rijkbloeiende cultivar met een stevige groei en veel bruinpaarse tot beige bloemaren in de nazomer en herfst.
  • Cenchrus alopecuroides ‘Little Bunny’ – zeer compacte dwergvorm van ongeveer 30–40 cm hoog. Geschikt voor kleine borders, de voorrand van een plantvak en potten.
  • Cenchrus alopecuroides ‘Moudry’ – vormt opvallend donkere, paarsbruine tot bijna zwartbruine aren. Groeit hoger en forser dan ‘Hameln’.
  • Cenchrus alopecuroides ‘Red Head’ – krachtige cultivar met grote, donker roodpaarse bloemaren. Wordt ongeveer 80–100 cm hoog en geeft een uitgesproken nazomeraccent.

11. Biodiversiteit van lampenpoetsersgras (Cenchrus alopecuroides ‘Hameln’)

‘Hameln’ is geen belangrijke nectar- of stuifmeelplant voor bijen en vlinders. Siergrassen worden door wind bestoven en hun bloemen hebben daarom geen opvallende nectaraanbieding nodig.

Toch kan lampenpoetsersgras binnen een biodivers beplantingsplan waarde hebben. De dichte pol biedt dekking aan kleine dieren en tussen het blad kunnen insecten schuilen.

Laat vooral het afgestorven gras gedurende de winter staan. Holle stengels, droge bladeren en de beschutte basis van de pol bieden dan meer structuur dan wanneer de plant al in het najaar wordt afgeknipt.

De aren kunnen bovendien zaden vormen. Vogels en andere dieren kunnen daar incidenteel gebruik van maken, al is ‘Hameln’ niet primair een voedselplant.

Combineer lampenpoetsersgras daarom met rijkbloeiende vaste planten. Zo levert het gras vooral structuur en winterwaarde, terwijl andere soorten voor nectar en stuifmeel zorgen.


12. Problemen en ziekten bij lampenpoetsersgras (Cenchrus alopecuroides ‘Hameln’)

‘Hameln’ is over het algemeen sterk en weinig gevoelig voor ziekten. Problemen ontstaan meestal door ongunstige groeiomstandigheden.

Langdurig natte grond vormt het grootste risico. Vooral tijdens de winter kan een voortdurend natte wortelzone leiden tot rotting van het hart van de pol. Goede drainage is daarom belangrijk.

Op een te donkere standplaats groeit de plant losser en verschijnen vaak minder bloemaren. Volle zon geeft doorgaans de mooiste compacte groei en rijkste bloei.

Wanneer een oudere pol in het centrum kaal wordt, hoeft dat geen ziekte te zijn. Dit hoort bij het ouder worden van siergrassen. Graaf de plant in het voorjaar op, verwijder het oude hart en plant krachtige buitenste delen opnieuw.

Bruine bladeren tijdens de herfst zijn eveneens normaal. Cenchrus alopecuroides is bladverliezend en sterft bovengronds af. Knip dit afgestorven materiaal pas aan het einde van de winter terug.

Slakken, bladluizen en andere plagen veroorzaken bij goed groeiende planten meestal weinig problemen.


13. Veelgestelde vragen over lampenpoetsersgras (Cenchrus alopecuroides ‘Hameln’)

Hoe hoog wordt lampenpoetsersgras ‘Hameln’?

Tijdens de bloei wordt ‘Hameln’ meestal ongeveer 60 tot 80 cm hoog. Het blad zelf blijft iets lager.

Wanneer bloeit ‘Hameln’?

De eerste bloemaren verschijnen meestal in juli of augustus. Ze blijven tot ver in de herfst en vaak ook tijdens de winter decoratief.

Is ‘Hameln’ winterhard?

Ja. Op normale, goed doorlatende tuingrond is deze cultivar in Nederland goed winterhard. Vooral langdurig wintervocht vormt een groter risico dan vorst.

Wanneer moet ik lampenpoetsersgras snoeien?

Knip de plant aan het einde van de winter of vroeg in het voorjaar terug, voordat de nieuwe scheuten duidelijk beginnen uit te lopen.

Hoe kort moet ‘Hameln’ worden afgeknipt?

Knip het oude blad en de bloemstengels terug tot ongeveer 10–15 cm boven de grond.

Kan ‘Hameln’ in halfschaduw groeien?

Lichte halfschaduw wordt verdragen, maar in volle zon groeit de plant compacter en vormt hij doorgaans meer bloemaren.

Kan lampenpoetsersgras tegen droogte?

Een gevestigde plant verdraagt tijdelijke droogte redelijk goed. Tijdens langdurige droge perioden groeit en bloeit hij echter beter wanneer u extra water geeft.

Kan ‘Hameln’ in een pot groeien?

Ja. Gebruik een ruime pot met goede drainage. Geef tijdens warme perioden regelmatig water en voorkom dat de pot in de winter langdurig nat blijft.

Wat is het verschil tussen ‘Hameln’ en ‘Moudry’?

‘Hameln’ blijft compacter en bloeit doorgaans eerder met lichtere beige aren. ‘Moudry’ groeit forser en vormt veel donkerdere paarsbruine tot zwartbruine bloemaren.

Moet ik een oude pol delen?

Dat hoeft niet ieder jaar. Wanneer het centrum na enkele jaren kaal wordt of de bloei achteruitgaat, kunt u de pol in het voorjaar delen en de krachtigste buitenste delen opnieuw planten.


14. Conclusie over lampenpoetsersgras (Cenchrus alopecuroides ‘Hameln’)

Lampenpoetsersgras ‘Hameln’ is een betrouwbaar, compact siergras met een lange sierperiode. De ronde groene pol vormt vanaf het voorjaar een rustige basis, terwijl vanaf de zomer de karakteristieke beige borstelaren verschijnen.

De cultivar groeit het beste op een zonnige plaats in goed doorlatende grond. Intensief onderhoud is nauwelijks nodig. Laat het gras tijdens de winter staan en knip het pas vlak voor het nieuwe groeiseizoen terug.

Vooral de combinatie van compacte groei, relatief vroege bloei en sterke winterstructuur maakt ‘Hameln’ bruikbaar in uiteenlopende tuinontwerpen.

Ik gebruik ‘Hameln’ graag in herhalende groepen tussen vaste planten. De zachte grasaren verbinden verschillende bloemvormen en kleuren met elkaar en brengen tegelijkertijd beweging in de border.

Ook langs een terras, pad of lage border werkt deze cultivar uitstekend. Hij blijft voldoende compact om het zicht niet af te sluiten, maar levert vanaf de zomer wel duidelijk volume en structuur.


Maak een schetsafspraak

Heeft u hulp nodig bij het maken van een tuinontwerp en/of het samenstellen van een beplantingsplan? Maak dan een afspraak met de Schetsservice!